Principes

Digitale ondersteuning

Navigeer rechts in het menu naar het juiste materiaal per paragraaf (desktop) of scroll naar onder (desktop & mobiel). Zie je het navigatiemenu rechts niet? Dan kan het zijn dat je de pagina moet verversen. Deze website werkt het beste in Google Chrome

In de Verenigde Staten is het eenvoudig: je stemt op een republikein of democraat. In Nederland is het een stuk ingewikkelder. Sterker: er komen steeds meer partijen bij. Wat voor partijen bestaan er? Hoe deel je ze in? En op welke principes zijn ze gebaseerd? 

Ideologieën. 
Principes in de politiek
 

Partijen door de jaren heen

Hoe en vanuit welke visie werden partijen door de jaren heen opgericht? Een kort overzicht.

 

Rapaille-partij

In begin vorige eeuw werd de Rapaille-partij opgericht door o.a. Hadjememaar, een aan alcohol verslaafde zwerver. De hoofdpunten van het verkiezingsprogramma: 'Jajempies' (jenever) moesten vijf cent gaan kosten, brood elf cent en vet 35 cent. De partij pleitte voor afbraak van de urinoirs en in plaats daarvan grootschalige aanplant van bomen in de stad. Bovendien waren ze vóór vrij jagen en vissen in het Vondelpark. De voorzitter en de tweede man op de lijst werden in de gemeenteraad van Amsterdam gekozen.

 

Feestpartij

In 2003 is door Lijsttrekker Johan Vlemmix, beter bekend van de Oranje Fanclub en vele opvallende TV-optredens (o.a. Ter Land, Ter Zee en in de Lucht), de Feestpartij (Partij van de Toekomst) opgericht. De belangrijkste reden is dat mensen weer vrolijk moeten kunnen worden. De partijvoorzitter wilde graag Minister van Feest worden. In 2017 gaat hij opnieuw meedoen aan de verkiezingen.

 

D66

D66 is door dhr. van Mierlo opgericht. Niet omdat hij overtuigd was van een politieke mening, maar omdat hij het niet eens was met de partij waar hij tot dan toe op stemde; de VVD. De partij noemt zichzelf een ‘pragmatische partij met democratische doelen zonder ideologische beginselen’.

 

PVV

Geert Wilders bleef, nadat hij in 2004 uit de VVD werd gezet, op zijn voormalig VVD-zetel zitten in de Tweede Kamer. Hij richtte in z'n eentje eerst Groep Wilders op en later de PVV. Ze wordt gezien als de meest rechtse partij van Nederland en noemt zich een ‘partij voor het volk, tegen islam en die trots is op ons volk en land’. Dit meeliften op dat verworven Kamerlidmaatschap en niet opstappen uit de Kamer, is een methode die door vele ‘ontslagen’ Kamerleden wordt gebruikt om onder een andere partijnaam kamerlid te blijven.

 

Belangenpartijen

Partij 50+ is niet zozeer opgericht vanuit een idee, maar meer vanuit een belang: namelijk het belang van de bevolkingsgroep van 50 jaar of ouder. De Partij voor de Dieren is evenzo als een belangengroep gestart: de rechten van het dier.

 

Fusies

Het CDA is opgericht vanuit drie partijen met een gemeenschappelijk protestantse achtergrond. Doordat deze drie zeer verschillende principes hadden, die ze hierna moesten samenvoegen, noemt ze zich een middenpartij: christen-democratisch.

Ook de ChristenUnie werd opgericht door een fusie van twee principiële protestantse partijen en noemt zich een sociale christelijke partij.

GroenLinks is een verzamelpartij van voormalig aparte groene, pacifistische en anti-atoomenergiepartijen.

 

Ideologische partijen

Partijen zoals de SGP (1918), PvdA (1946), VVD (1948) en de SP (1972) zijn ontstaan omdat men keuzes maakte. Principiële keuzes over hoe de samenleving beter zou moeten worden. Ook o.a. de ChristenUnie vertegenwoordigt een grote groep mensen die zich vanuit een ideologie verenigden. Denk, een nieuwe partij, opgericht door ex-PvdA-Kamerleden, heeft gelijkheid en cultuurrelativisme in het programma.

Europese bewegingen, zoals de aanhangers van het Piratengedachtengoed (‘zo weing mogelijk regels op velerlei gebied’), rechts-extremisme (zoals Pegida, ‘mensen zijn niet gelijk’) en de Groenen (milieu), krijgen steeds meer volgers op basis van ideologische – al dan niet populistische – principes.

Zo krijgen we steeds meer politieke partijen met allemaal verschillende programma's.

Het probleem vormen vooral de vele kleine partijen. Het wordt zo onmogelijk om een regering te maken waarin maximaal 3 of 4 partijen regeren, wat de werkbaarheid wel ten goede zou komen. Groepen strijden voor het eigen belang en dat is terecht. Maar wie denkt groot en neemt regeringsverantwoordelijkheid? 

Het feit dat iedereen een eigen partij mag beginnen is superdemocratisch, maar is anderzijds een valkuil voor de democratie. Je kunt, vanwege de vele keuzemogelijkheden, veel beter stemmen op een partij die past bij jouw principes.

 

Groenen

Een specifieke ideologie wordt aangehangen door milieupolitieke partijen. Aanhangers van de groene politiek, Groenen genaamd, delen veel ideeën met ecologisme, milieubewegingen, feminisme en vredesbewegingen. Ook worden thema's zoals burgervrijheden, sociale rechtvaardigheid, pacifisme en sociale progressie vaak met de Groenen verbonden. Ook hebben de Groene partijen vaak kritiek op hoe de moderne industrie en economie de belangen van milieu en de kwaliteit van leven voor mensen schaden. Groene partijen worden over het algemeen links geplaatst in het politieke spectrum.

De groene politiek richt zich vooral op milieuonderwerpen. Zo heeft ze een overlap met politieke ideologieën zoals ecosocialisme, eco-anarchisme en ecofeminisme, maar in hoeverre deze bewegingen gezien kunnen worden als deel van de Groene politiek staat ter discussie.

Politieke spectrum

De Nederlandse politicoloog André Krouwel heeft een tweedimensionale indeling van de Nederlandse politiek ontworpen met een links/rechts-as en een progressief/conservatief-as. Als je de theorie goed bestudeert, kun je zijn schema uitleggen.

Pragmatisme.
Waar is wat werkt.

Het pragmatisme is een van de meest succesvolle filosofische stromingen van het moment. Binnen de stroming wordt de nadruk gelegd op de verbinding van de praktijk met de theorie.

 

William James

Bekijk en beluister dit Engelstalige hoorcollege van Dr. Wesley Cecil van het Peninsula College over het leven en de filosofie van William James 

Verrijking

Over pragmatisme zijn veel informatieve en interessante artikelen te vinden op het internet.

Een kleine selectie: 

 

 Lees hier het stuk 'Pragmatische oogkleppen' uit de Groene Amsterdammer.

• Ga hier naar 'Pragmatisme' via Filosofietuin.nl.  

• Lees hier een artikel uit de Volkskrant over Rorty, filosoof van het pragmatisme.

Kinderbescherming. 
Rauwboy en Zeilmeisje vs. de overheid
 

In 2008 maakte Nederland kennis met ‘rauwboy’ Tom Watkins, een jongen die werd opgevoed met alleen maar ongekookt voedsel. In 2009 kwam de 14-jarige Laura Dekker in het nieuws, die in haar eentje de wereld rond wilde zeilen. Tegen beiden kwamen de Kinderbescherming en Jeugdzorg in opstand. Beide verhalen gaan over vrijheid en verantwoordelijkheid. In hoeverre mogen ouders hun kinderen opvoeden zoals ze willen? En wanneer mag, of moet, de overheid ingrijpen?

Documentaire 'Rauw'

Bekijk hier de documentaire 'Rauw' uit 2008 over Tom Watkins en zijn moeder. 

Rauw

Documentaire 'Rauwer'

Bekijk hier de documentaire 'Rauwer' uit 2012, die het leven van Tom en zijn moeder vier jaar later weer in kaart brengt.

Rauwer

Laura Dekker

Lees hier meer over andere jonge soloreizigers via de Wikipedia-pagina over Laura Dekker. Maak vervolgens opdracht 2. 

Laura Dekker
Jean-Jacques Rousseau.
Het algemeen belang boven het individu

Het principe van Jean-Jacques Rousseau dat een volk het recht heeft om zichzelf te besturen, vormde een belangrijk uitgangspunt voor het revolutionaire denken vanaf 1762, toen Rousseau zijn ideeën in een verhandeling publiceerde. Zijn gedachtegoed is onder meer een belangrijke basis voor de Franse Revolutie geweest. 

 

'Gun mensen hun slechte keuzes' 

Lees hier het artikel 'Gun mensen hun slechte keuzes' van Rutger Claassen bij opdracht 4. 

Gun mensen hun slechte keuzes
Een goede samenleving.
Iedereen voor altijd gelukkig
 

In het spel SimCity is het de bedoeling om een goedlopende stad te bouwen. Een stad waar zoveel mogelijk mensen tevreden zijn en hard willen werken. Daar groeit je stad van. Het spel meet ‘sociale energieën’: er moet steeds voldoende creativiteit, veiligheid, welvaart, werkkracht, spiritualiteit en wijsheid zijn. Het is nog een hele klus om iedereen tevreden te houden!

Brochure voor nieuwkomers

Bekijk hier een brochure voor ‘nieuwkomers’ over de Nederlandse kernwaarden. 

Kernwaarden van de Nederlandse samenleving

How to recognise a dystopia - Alex Gendler 

Deze video-les wijst op de gevaren van het utopisch denken.

Ook de moderne maatschappij ontsnapt niet aan Utopia

In dit artikel wordt dieper ingegaan op het boek van Crombag en Van Dun.

Utopia
 
Inleiding ethiek.
Met welk doel bepaal jij wat goed of fout is?

Wat is goed en kwaad? En hoe bepaal je dat? Binnen de filosofie is het de ethiek die zich met deze vragen bezighoudt. Volgens de gevolgenethiek bepalen de consequenties van je daden of iets moreel juist is. 

Plicht- en gevolgenethiek

Bekijk het filmpje over plicht- en gevolgenethiek bij opdracht 4.

 

Een beroep op morele intuïtie

Lees hier het artikel 'Een beroep op morele intuïtie: ethische gedachte-experimenten op de grens van leven en dood' van Stephen Wetzels bij opdracht 4. 

Morele intuïtie

Waar komt ons moreel handelen vandaan? 

Bekijk hier de TED-talk over spiegelneuronen. 

Spiegelneuronen

Spiegelneuronen / Medeleven maakt de mens

Lees hier meer over de werking van spiegelneuronen.

Spiegelneuronen
Karen Armstrong. 
Word medemenselijker in twaalf stappen

Religie-expert Karen Armstrong zet zich in voor een menslievende wereld. Ieder mens heeft volgens haar een vermogen tot compassie, maar moet dit vermogen wel blijven koesteren en ontwikkelen. Daarom stelde zij twaalf lessen voor compassie op. 

 

Actueel: Handvest voor Compassie

Bekijk Karen Armstrongs winnende speech en de Nederlandse website voor het Handvest voor Compassie.

Handvest voor Compassie
TED-talk Karen Armstrong

Mindfulness

Bekijk hier de site over Mindfulness en lees de pagina over het vergroten van zelfcompassie door mindfulness.

Mindfulness

Dalai Lama

Bekijk het filmpje van de Dalai Lama bij opdracht 3. 

Dalai Lama

Het Vermoeden

Bekijk het optreden van Karen Armstrong bij 'Het Vermoeden' bij opdracht 4. 

Hooliganisme.
'Het is een levenswijze'

Hun hart voor de club gaat ongekend ver. Ze gooien met kuipstoeltjes, straatmeubilair en bierglazen. Maken afspraken met de tegenstander om elkaar op een afgelegen plek te lijf te gaan. Voetbalhooligans: wat bezielt ze? En wat voor mensen zijn het? 

 

Ex-hooligan aan het woord

Bekijk het filmpje over ex-hooligan Karel Claus bij opdracht 2b. 

Mensenrechten. 
Eén grote menselijke familie?

De oude Grieken hanteerden een overzichtelijke indeling van de wereld: je had Grieken en je had barbaren. Die barbaren stonden een stuk lager in de menselijke hiërarchie. Ze brabbelden een onverstaanbaar taaltje en deden rare dingen. Ze zagen er misschien wel als mensen uit, maar toch… Eigenlijk waren de Grieken de enige échte mensen. Dat vonden ze zelf, in elk geval. 

 

The Story of Human Rights

Bekijk het filmpje 'The Story of Human Rights' bij opdracht 4. 

Meer informatie over de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens

De Universele Verklaring kent een aantal integriteitsrechten: Het recht op leven, vrijheid van geweten en religie, vrijwaring van marteling en wrede behandeling, gelijkheid voor de wet, bescherming van privacy en vrijwaring van discriminatie.

Daarnaast is er het recht op vrijheid van meningsuiting, om informatie te vergaren en door te geven. Maar het oproepen tot racisme en andere ‘haatspraak’ is verboden. Ook sociale grondrechten zijn erin te vinden: het recht op werk, op onderwijs, huisvesting, rechtshulp en medische zorg en het recht op ‘rust en vakantie’. 

In het verdrag zijn ook rechten van gevangenen, vluchtelingen en migranten geregeld. De volledige tekst van de Verklaring vind je hier.

Wetenschapsfilosofie.
Wat is wetenschap eigenlijk?

De wetenschapsfilosofie stelt vragen over de aard, legitimiteit en structuur van de wetenschap en staat zo aan de basis van wat wetenschap is, maar ook wat het hoort te zijn. Twee bijzondere visies op wetenschappelijke kennis komen van Karl Popper en Thomas Kuhn.

 

Actueel: Erik Verlinde

Lees hier twee artikelen over de nieuwe theorie van Erik Verlinde. 

Erik Verlinde
Erik Verlinde

Metalen bol

Bekijk onderstaand filmpje en beantwoord daarna vraag 2. 

Thomas Kuhn

Extra informatie over Thomas Kuhn.

Karl Popper

Extra informatie over Karl Popper.

 
Populisme.
Wordt de stem van de gewone man gehoord?

In verschillende landen in Europa en in de Verenigde Staten heerst steeds meer onvrede over de politiek en de regering.  De regering zou er niet zijn voor de ‘gewone man’ en zou regeren vanuit hun ivoren toren. Wat is dit voor ontwikkeling? En waarom spreken deze populistische partijen mensen zo aan? 

Actueel

Lees hieronder enkele actuele artikelen over populisme

Geert Wilders
Rechts-populisme
Verkiezingen Oostenrijk
Trumps populisme

'GeenPeil is ongrondwettelijk en on-Nederlands'

Ga hier naar het artikel in Trouw over GeenPeil en de kritiek daarop. 

GeenPeil

Stem op mij!

Dit filmpje gaat over de vele partijen die zorgen voor een versplinterd politiek landschap. 

Tegen verkiezingen.
Democratie in nood

Cultuurhistoricus David van Reybrouck schreef drie jaar geleden het boek Tegen verkiezingen. Hierin pleit hij voor een systeem van loting om de democratie te vernieuwen. Is dat nodig? Na de coup in Turkije, de Brexit en de overwinning van Trump is er meer discussie over dan ooit. 

 

Actueel: David van Reybrouck

Bekijk hier een interview met David van Reybrouck.

Journalistiek en media. 
Hoe eerlijk zijn de media?

Via de media komt het nieuws bij ons binnen. Maar niet ieder medium brengt hetzelfde nieuws. Dit heeft te maken met de achtergrond en het belang van de nieuwsbrenger. Volgens de journalistiek is alles wat afwijkt van de norm een nieuwsitem: het ongewone en ongebruikelijke is nieuws. Maar wie bepaalt er nu wat afwijkt? En welke belangen spelen een rol? 

 

Don't judge too quickly

Bekijk de Ameriquest reclames en maak opdracht 4. 

Joris Luyendijk

Bekijk dit interview met Joris Luyendijk bij opdracht 5. 

Extra opdracht: miscommunicatie! 

Bekijk onderstaande filmpje en beantwoord de volgende vragen: 

a. Wat gaat er mis tussen Joop en Leon? 

b. Geef eens een voorbeeld van miscommunicatie via de digitale wereld.